TÜBA Üyesi Prof. Gürsan, COP31’de Biyoalgılayıcıları Anlattı

COP31 kapsamında Yeşil Bölge’de düzenlenen “Gıda, Tarım ve Sağlık” oturumunda TÜBA Asli Üyesi Prof. Dr. K. Arzum Erdem Gürsan, gıda ve su güvenliğinde kullanılan biyoalgılayıcı teknolojilerini ele aldı. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın düzenlediği oturumda Gürsan, iklim değişikliğinin tarımsal üretim, su kalitesi ve insan sağlığı üzerindeki olası etkilerine dikkat çekti.

Gürsan, sıcaklık ve yağış rejimlerindeki değişimlerin gıda ve su kaynaklı risklerin artmasına yol açabileceğini belirtti. Sunumda, bu risklerin erken tespitinde biyoalgılayıcıların üstlenebileceği rol değerlendirildi.

Çalışma prensibi ve tespit alanları

Aptamer, antikor veya enzim gibi biyolojik tanıma elemanlarının hedef maddelerle etkileşimini ölçülebilir sinyallere dönüştüren sistemlerin; mikotoksinler, patojenler, pestisitler ve antibiyotik kalıntılarının belirlenmesinde kullanılabildiği aktarıldı. Gıda güvenliği başlığında zearalenon, patulin ve aflatoksin B1 gibi mikotoksinlere yönelik çalışmalar ele alındı.

Su güvenliği kapsamında ise ağır metal iyonları, ilaç kalıntıları ve mikrobiyal kirliliğin izlenmesine yönelik sensör yaklaşımları değerlendirildi. Taşınabilir okuyucular ve akıllı telefon destekli ölçüm sistemlerinin, laboratuvar dışında hızlı tarama imkânı sağlayabileceği vurgulandı.

Güvenilirlik ölçütleri

Gürsan, bu teknolojilerin sahada güvenilir sonuç verebilmesi için seçicilik, matriks etkisi, geri kazanım ve tekrarlanabilirlik gibi performans ölçütlerinin gerçek örnekler üzerinde değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Sonuçların uygun referans yöntemlerle karşılaştırılmasının da uygulamaya aktarım açısından belirleyici olduğunu ifade etti.

Oturumda ayrıca tarım, sulama, gıda sistemleri ve sağlık konuları farklı kurum ve uzmanların katkılarıyla ele alındı. Programda TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM), HEKTAŞ ve Türk Standardları Enstitüsü (TSE) temsilcileri de sunum yaptı.