TÜBA Başkanı Şeker: Bilimsel Üretimin Temelinde Etik ve Sorumluluk Var

TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker, Dokuz Eylül Üniversitesi’nde “Akademik Sorumluluk ve Saygınlık” başlıklı bir konferans verdi. Konuşmasında bilimsel çalışmaların etik ilkeler doğrultusunda yürütülmesi, yapay zekânın akademik hayata etkileri ve üniversitelerin toplumsal sorumlulukları ele alındı.

Akademik etik ve bilimsel sorumluluk

Şeker, akademik çalışmaların doğruluk, güvenilirlik, özgünlük ve şeffaflık üzerine kurulması gerektiğini vurguladı. Ortak çalışmalarda katkıların hakkıyla tanınmasının ve bilimsel sonuçların önyargısız değerlendirilmesinin önemine dikkat çekti. Üretilen bilginin toplumsal faydaya dönüştürülmesi gerektiğini belirten Şeker, akademisyenlerin mesleki gelişimlerini sürekli kılmaları çağrısında bulundu.

Yapay zekâ ve akademik dürüstlük

Yapay zekâ teknolojilerinin hızla gelişmesiyle birlikte etik, hukuki ve toplumsal sorunların da ortaya çıktığını belirten Şeker; kaynak gösterilmeden yapay zekâ içeriklerinin kullanılmasını, güvenilir olmayan kaynakların ortaya çıkmasını ve yapay zekâ desteğinin şeffaf biçimde belirtilmemesini akademik dürüstlük açısından önemli sorunlar olarak nitelendirdi. Yapay zekânın destekleyici bir araç olduğunu, bilimsel ürünün doğruluğu ve etik niteliğinden sorumlu olanın ise araştırmacı olduğunu ifade etti. İnsan haklarının, mahremiyetin, güvenliğin, şeffaflığın ve hesap verebilirliğin bu alanda gözetilmesi gerektiğini de vurguladı.

Üniversitelerin üç temel işlevi ve Türkiye’nin vizyonu

Şeker, üniversitelerin eğitim-öğretim, araştırma ve toplumsal katkı olmak üzere üç temel işlevi olduğunu belirtti. Değişen bilimsel ve teknolojik koşullara uyum sağlanması ve eğitimde niteliğin korunmasının önemine değindi. Türkiye’nin geleceğinin bilim, teknoloji, eğitim ve akademi alanlarındaki nitelikli çalışmalarla şekilleneceğini ifade eden Şeker; araştırmacıların desteklenmesi, uluslararası iş birliklerinin geliştirilmesi ve Ar-Ge yatırımlarından etkin sonuç alınmasının gerekliliğini vurguladı. Türk dünyasındaki bilim akademileri arasında iş birliklerinin güçlendirilmesinin de bilimsel etkiyi artıracağını söyledi.

TÜBA’nın destek programları

Konuşmasında Şeker, Üstün Başarılı Genç Bilim İnsanlarını Ödüllendirme Programı (GEBİP), Bilimsel Telif Eser Ödülleri Programı (TESEP), TÜBA-TEKNOFEST Doktora Bilim Ödülleri ve Türk-İslam Bilim Kültür Mirası Projesi gibi çalışmalara değindi. TÜBA’nın genç bilim insanlarını desteklemeye, nitelikli eserler üretmeye, bilimsel terminolojiyi geliştirmeye ve uluslararası bilim diplomasisini güçlendirmeye yönelik faaliyetlerini anlattı.

Şeker, bilim insanlarının bilgi üretirken etik ilkeleri gözetmeleri, sürekli öğrenmeye açık olmaları ve bilimsel birikimi toplum yararına değerlendirmeleri gerektiğini ifade ederek konuşmasını tamamladı.