TÜBA Başkanı Şeker COP31’de İklim ve Sağlık Politikalarında Bilim Akademilerinin Rolünü Anlattı

TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker, Antalya’da düzenlenen COP31 kapsamındaki “İklime Dirençli Sağlık Sistemleri İçin Bilim ve Liderlik” başlıklı uluslararası etkinlikte, bilim akademilerinin iklim ve sağlık politikalarındaki rolünü değerlendirdi. Şeker, iklim krizinin aynı zamanda bir sağlık krizi olduğunu belirterek bağımsız bilimsel danışmanlık, ulusal araştırma kapasitesinin güçlendirilmesi ve eşitlikçi uluslararası iş birliklerinin önemini vurguladı.

Etkinlik 9 Kasım 2026 tarihinde Mavi Alan Türkiye Pavilyonu’nda gerçekleştirildi. Oturumu ABD Ulusal Tıp Akademisi Başkanı Dr. Victor J. Dzau yönetti. Panelde Brezilya Sağlık Bakanlığı’ndan Dr. Agnes Soares da Silva, Dünya Sağlık Örgütü’nden Dr. Maria Neira ve Endonezya Bilimler Akademisi Başkanı Prof. Dr. Daniel Murdiyarso da konuşmacı olarak yer aldı.

İklim Krizi Bir Sağlık Sorunu

Şeker, sıcak hava dalgaları, kuraklıklar, seller ve orman yangınlarının insan sağlığını doğrudan etkilediğini ve gıda ile su güvenliğini tehdit ettiğini söyledi. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre 2000-2019 yılları arasında dünyada her yıl yaklaşık 489 bin sıcaklıkla ilişkili ölüm yaşandı. Şeker, yaşlıların, çocukların, açık havada çalışanların ve kaynakları sınırlı toplulukların bu risklere karşı daha savunmasız olduğunu belirtti. Sorunların çözümünde “Tek Sağlık” yaklaşımının benimsenmesi gerektiğini ifade eden Şeker, insan, hayvan, bitki ve çevre sağlığının birlikte ele alınmasını istedi.

Bilim ve Politika Arasında Köprü

Şeker, akademilerin katkısını üç başlıkta değerlendirdi. Birincisi, bağımsız bilimsel danışmanlığın politika yapım süreçlerine daha fazla dahil edilmesidir. İkincisi, önleyici sağlık hizmetlerinin ve kurumsal kapasitenin güçlendirilmesidir. Üçüncüsü ise eşitlikçi uluslararası bilimsel iş birliğidir. TÜBA’nın 2020 yılında yayımlanan “Türkiye’de İklim Değişikliği ve Halk Sağlığı Raporu” ile COP31 için hazırlanan sentez raporuna da değinen Şeker, Türkiye’de TÜBA, TÜBİTAK ve TÜSEB arasındaki tamamlayıcı rollere dikkat çekti.

Somut Öneriler

Şeker, sağlık, tarım ve çevre bakanlıklarını bir araya getiren “Tek Sağlık” konseylerinin kurulmasını önerdi. Bu konseylerin bilimsel sekreterliğini akademilerin üstlenebileceğini belirtti. Ayrıca her ülkenin kendi koşullarını yansıtan bölgesel verilere ihtiyaç duyduğunu vurgulayarak araştırmacı ve veri üretme kapasitesinin geliştirilmesini istedi. Düşük ve orta gelirli ülke araştırmacılarının uluslararası projelerde araştırma sorularını belirleyen eşit ortaklar olması gerektiğini de ekledi.

Şeker, başarının raporların sayısıyla değil, korunan hayatlar ve oluşturulan dirençle ölçülmesi gerektiğini belirterek konuşmasını tamamladı.