OECD Direktörü Stefan Jansen, kritik minerallerin tedarikinde çeşitlendirmenin önemine vurgu yaparak, Türkiye’nin bu alanda önemli bir potansiyele sahip olduğunu belirtti.
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) Ticaret ve Tarım Direktörü Stefan Jansen, kritik minerallerin küresel tedarik zincirlerindeki önemine ve Türkiye’nin bu alandaki potansiyeline dikkat çekti. Jansen, enerji dönüşümünün kritik minerallere olan talebi artırdığını ve tedarik zincirlerindeki yoğunlaşmanın önemli riskler barındırdığını belirtti.
Jansen, yeşil dönüşüm yatırımlarının artmasıyla kritik minerallerin öneminin daha görünür hale geldiğini vurguladı. Bu durumun ihracat kısıtlamaları ve tedarik zincirlerindeki kırılganlıklar gibi sorunları ön plana çıkardığını ifade etti. Kritik minerallerin tedarikinde temel unsurun çeşitlendirme olduğunu belirten Jansen, bazı pazarlarda ham madde veya işleme aşamasında aşırı yoğunlaşma yaşandığını, bazı ürünlerin küresel pazarının yüzde 90’ının tek bir ülkede olabildiğini söyledi.
Bu yoğunlaşmanın iki temel risk taşıdığını belirten Jansen, ilk olarak piyasa doğasının bozulması ve normal fiyat oluşumunun engellenmesi riskinin bulunduğunu dile getirdi. İkinci olarak ise baskın konumdaki aktörlerin ürünlere erişimi engelleme imkanına sahip olabileceğini ifade etti. OECD olarak, madencilik veya işleme aşamasındaki projelere finansman sağlanmasının çeşitlendirme açısından kritik rol oynayacağının farkında olduklarını ve bu alanda ihracat kredileri düzenlemesi çerçevesinde aktif çalıştıklarını belirtti.
OECD’nin kritik minerallere yönelik ihracat kısıtlamalarına ilişkin raporuna değinen Jansen, bu eğilimlerin endişe verici olduğunu söyledi. İhracat kısıtlamalarında 15 yıldır aralıksız bir artış gözlemlendiğini ve bunun çok taraflı ticaret sistemi açısından olumsuz bir gelişme olduğunu vurguladı. Özellikle ihracat yasaklarının son yıllarda en hızlı artış gösteren türler olması, kritik ham maddelerin ticaret sistemi açısından olumsuz bir tablo çizdiğini ifade etti.
Sektöre yatırımın uzun vadeli bir süreç olduğunu belirten Jansen, yatırımın karlılığını ve piyasa koşullarını anlamanın zaman aldığını söyledi. Madencilik projelerinde ürünün yer altından çıkarılıp satılabilir hale gelmesinin, işleme aşamasında ise teknoloji ve sermaye yatırımının gerekliliğinin altını çizdi. Yatırımcıların normalden daha yüksek riskle karşılaşabileceğini, özellikle piyasa yoğunlaşmışsa ve rekabetçi koşullar yoksa durumun böyle olacağını ifade etti.
Jansen, Türkiye’nin kritik mineraller alanında önemli bir aktör olduğunu ve özellikle bor gibi önemli bir ürünün tedarikçisi konumunda bulunduğunu belirtti. Türkiye’nin nadir toprak elementlerinde de önemli rezervlere sahip olduğunu ve daha fazla yatırımın yapılabileceği, çeşitlendirme sürecinde rol üstlenebilecek ülkeler arasında yer aldığını söyledi. Farklı bölgelerden gelen kritik minerallerin lojistiği ve transit geçişini kolaylaştırma açısından Türkiye’nin coğrafi konumunun son derece elverişli olduğunu vurguladı.
Türkiye’nin OECD ihracat kredileri düzenlemesinin de bir üyesi olduğunu ve bu çerçevede söz hakkı bulunduğunu belirten Jansen, Türkiye’nin kritik ham maddeler alanında ihracat kısıtlaması uygulamadığının raporları tarafından da doğrulandığını ifade etti. Küresel piyasalara entegre bir ülke olarak Türkiye’nin bu alanda daha büyük bir rol oynama potansiyeline sahip olduğunu dile getirdi. İstanbul’da düzenlenen OECD Kritik Mineraller Forumu’nun koordinasyon ve istişareyi güçlendirmek için önemli bir fırsat sunduğunu ve Türkiye’nin bu alanda aktif rol alarak farklı aktörleri bir araya getirdiğini belirtti.
Yorum Yap