Orta Doğu’da tırmanan gerilim, küresel piyasaları etkisi altına aldı. İran’ın Hürmüz tehdidi ve Trump’ın sert uyarıları, enerji fiyatlarını yükseltti.
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırı başlatmasıyla Orta Doğu’da tırmanan gerilim, küresel piyasaları bu haftanın başında da etkisi altına aldı. İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçişleri durdurma tehdidi, petrol fiyatlarını yükselterek küresel çapta enflasyon endişelerini artırdı. Artan risk algısı, yatırımcıları temkinli davranmaya yöneltirken, ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamaları odak noktası oldu.
Başkan Trump, dün yaptığı konuşmada İran’ın Hürmüz Boğazı’nı derhal açması gerektiğini vurguladı. Aksi takdirde Tahran yönetiminin “cehennemde yaşayacağını” belirtti. Hızlı bir anlaşma yapılmaması halinde İran’da “her şeyi havaya uçurup petrolü ele geçirmeyi” düşündüğünü ifade eden Trump, ülkenin altyapısının yerle bir olabileceği uyarısında bulundu.
Trump, sert mesajlarının yanı sıra diplomatik çözüm yollarına da işaret etti. ABD’nin Tahran yönetimiyle bir anlaşmaya varabileceğini ve müzakerelerin sürdüğünü dile getirdi. Daha önce Hürmüz Boğazı’nı 48 saat içinde açmaması durumunda İran’ı tehdit eden Trump, bu süreyi 8 Nisan’a kadar uzattığını sosyal medya hesabından duyurdu. Süre uzatımı, İran’da düşen ABD uçağından sağ kurtarılan ikinci pilotun da güvenli bir şekilde kurtarılmasının ardından gerçekleşti. Trump, bu askeri operasyonu “ABD tarihindeki en cesur arama ve kurtarma operasyonlarından biri” olarak nitelendirdi.
New York borsasında cuma günü tatil nedeniyle işlem yapılmazken, perşembe günü karışık seyir izlendi. Hafta sonu Orta Doğu’daki çatışmalara ilişkin gelen haber akışından alınan sinyallerle ABD’de endeks vadeli kontratlar haftaya karışık başladı. Orta Doğu’daki gerilimin etkisiyle tahvil piyasasında satıcılı bir seyir öne çıktı. ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi 3 baz puan yükselişle yüzde 4,35’e çıkarken, dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 100,2 seviyelerinde dengelendi.
Altının onsu yüzde 0,6 azalışla 4 bin 647 dolardan işlem görürken, Brent petrolün varili yüzde 0,1 artışla 106,6 dolardan alıcı buldu. Avrupa borsalarında cuma günü Kutsal Cuma, bugün ise Paskalya tatili nedeniyle işlemler gerçekleşmedi. Bölge piyasaları kapalı kalırken, Orta Doğu’daki gelişmelerin etkileri Avrupa’nın da odağında yer aldı.
Avrupa Birliği (AB) üyesi 5 ülkenin maliye bakanları, enerji fiyatlarının yol açtığı beklenmedik karların vergilendirilmesi için AB genelinde yeni bir düzenleme çağrısı yaptı. Almanya, İtalya, İspanya, Avusturya ve Portekiz maliye bakanlarının 3 Nisan’da AB Komisyonu’na gönderdiği mektup kamuoyuyla paylaşıldı. Mektupta, ortaya çıkan yükün adil dağıtılması ve enerji şirketlerinin beklenmedik karlarının vergilendirilmesine yönelik tedbirlerin desteklendiği belirtildi. Rusya-Ukrayna Savaşı’nın başladığı 2022 yılında da benzer bir uygulamanın hayata geçirildiği hatırlatıldı.
Asya borsaları ise teknoloji hisselerindeki yükselişlerin etkisiyle pozitif bir seyir izledi. Çin ve Hong Kong piyasaları tatil nedeniyle işlem görmedi. Yüksek enerji maliyetleri ve jeopolitik gerilimler bölgedeki pay piyasalarını baskılamaya devam etse de, teknoloji sektörüne olan yatırımcı ilgisi endekslerin pozitif kalmasında etkili oldu. Japonya’da çip malzemesi üreticisi Resonac Holdings’in hisseleri yüzde 6,7, elektronik kablo üreticisi Furukawa Electric’in hisseleri yüzde 5,4 yükseldi. Yarı iletken ekipman üreticileri Lasertec yüzde 5 ve Advantest yüzde 3,2 değer kazandı.
Çin’in yoğun diplomasi trafiği de devam etti. Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi, Rus mevkidaşı Sergey Lavrov ile telefon görüşmesi yaparak Orta Doğu’daki durumu değerlendirdi. Vang, durumun kötüye gittiğini ve çatışmanın tırmandığını ifade etti. Her iki bakan da Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) daimi üyeleri olarak adaleti ilke edinerek siyasi ve diplomatik çözüme dönülmesi gerektiğini vurguladı. Rus Bakan Lavrov da Orta Doğu’daki yükselen gerilimden endişe duyduklarını, askeri operasyonların derhal sonlandırılması gerektiğini belirtti.
Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi cuma günü yüzde 0,88 değer kaybederek 12.936,35 puandan tamamladı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı nisan vadeli kontrat, cuma akşam seansında 15.000,00 puandan işlem gördü. Dolar/TL, cuma gününü 44,4920’den kapatırken, bugün bankalararası piyasada yatay seyirle 44,6020’den işlem görüyor.
Analistler, bugün yurt içinde reel efektif döviz kuru, yurt dışında ise ABD’de ISM hizmet sektörü Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) verilerinin takip edileceğini belirtti. Çin, Hong Kong ve Avrupa piyasalarının tatil olması nedeniyle küresel piyasalarda işlem hacminin düşük kalabileceğini ifade ettiler. Teknik açıdan BIST 100 endeksinde 12.900 ve 12.800 puanın destek, 13.000 ve 13.100 puanın direnç konumunda olduğunu kaydettiler.
Yorum Yap