İsrail ve ABD’nin İran’a saldırıları Orta Doğu’da gerilimi artırdı. Hürmüz Boğazı’nın kapanmasıyla küresel piyasalar büyük dalgalanmalar yaşadı.
İsrail ve ABD, 28 Şubat’ta İran’a askeri saldırılar başlattı. Tahran yönetimi, İsrail ve bölgedeki ABD üslerine misilleme yaparak gerilimi tırmandırdı. Bu karşılıklı saldırılar, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı deniz trafiğine kapatmasıyla küresel piyasalarda önemli dalgalanmalara yol açtı.
ABD-İsrail saldırılarında İran lideri Ali Hamaney ve çok sayıda üst düzey yetkili hayatını kaybetti. İran ise Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn’deki ABD üsleri ile İsrail hedeflerini vurdu.
ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik saldırıların süresine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Trump, “Şu anda takvim açısından tahminlerimizin ilerisindeyiz. Dört ila beş hafta süreceğini tahmin etmiştik ama daha uzun süre devam etme kapasitemiz var” açıklamasını yaptı.
İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Danışmanı Tuğgeneral İbrahim Cebbari, Hürmüz Boğazı’nı geçişlere kapattıklarını duyurdu. Cebbari, boğazdan geçmeye çalışan gemilere saldıracaklarını belirtti.
Hürmüz Boğazı’nın kapatılması, özellikle petrol olmak üzere küresel ticaretin aksayabileceği yönündeki endişeleri artırdı. Bu gelişme, piyasalarda risk algısını yükseltti ve büyük dalgalanmalara neden oldu.
Jeopolitik gerilim, savunma ve enerji sektörlerindeki şirket hisselerini yükseltti. Aynı zamanda hava yolu ve turizm gibi sektörlerde ise yoğun satış baskısı gözlemlendi.
New York borsası, Orta Doğu’daki çatışma endişeleriyle pazartesi gününe düşüşle başladı. Gün içinde dalgalı bir seyir izleyen piyasalar, haftanın ilk işlem gününü karışık tamamladı.
Kapanışta Dow Jones endeksi yüzde 0,15 azalarak 48.904,78 puana geriledi. S&P 500 endeksi yüzde 0,04 artışla 6.881,62 puana, Nasdaq endeksi ise yüzde 0,36 artışla 22.748,86 puana yükseldi.
Piyasalarda “korku endeksi” olarak bilinen VIX Endeksi, gün içinde 25’in üzerine çıkarak son üç ayın zirvesini gördü. Ardından 21,5 seviyesine geriledi.
Orta Doğu’daki tansiyondan en çok etkilenen sektörlerden biri hava yolu şirketleri oldu. Bölgede uçuşlarını durduran Amerikan hava yolu şirketlerinin hisseleri değer kaybetti.
Delta’nın hisseleri yüzde 2,2, United Airlines’ın hisseleri yüzde 2,9 ve American Airlines’ın hisseleri yüzde 4,2 oranında değer kaybetti.
Savunma sanayii şirketlerinin hisselerinde ise yükselişler yaşandı. Lockheed Martin hisseleri yüzde 3,3, RTX hisseleri yüzde 4,7, Northrop Grumman hisseleri yüzde 6 ve Kratos Defense & Security Solutions hisseleri yüzde 5,3 değer kazandı.
Petrol fiyatlarındaki ivmeyle enerji şirketlerinin hisseleri de arttı. Exxon Mobil hisseleri yüzde 1,1, Chevron hisseleri yüzde 1,5, ConocoPhillips hisseleri yüzde 4,2 ve Occidental Petroleum hisseleri yüzde 2,1 yükseldi.
Avrupa borsaları gün boyu kayıplarını telafi etmekte zorlandı. Kapanışta gösterge endeks Stoxx Europe 600 yüzde 1,65 değer kaybıyla 623,36 puandan işlem gördü.
İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 1,2, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,97, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 2,17 ve Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 2,42 azalışla kapandı.
Savaşın yayılma endişesi Avrupa’da en çok seyahat ve turizm sektörünü etkiledi. Turizm şirketi TUI yüzde 9,9 değer kaybederken, Lufthansa hisseleri yüzde 5,2 geriledi.
Lufthansa, bölgedeki riskler nedeniyle cumartesi gününden itibaren Orta Doğu uçuşlarını askıya aldığını duyurmuştu.
JPMorgan analisti Harry Gowers, İran merkezli çatışmaların hava yolu şirketlerinin karlılığını doğrudan tehdit ettiğini belirtti. Gowers, uçuş iptalleri, operasyonel aksaklıklar ve düşen talebin yatırımcı iştahını azalttığını vurguladı.
Bölgedeki askeri hareketlilik, savunma sanayii hisselerine başlangıçta ivme kazandırdı. Alman Hensoldt yüzde 4,9 ve Renk yüzde 3,6 değer kazandı.
İngiliz BAE Systems hisseleri yüzde 6,1 ve İtalyan Leonardo hisseleri yüzde 2,5 artış gösterdi. Ancak Rheinmetall hisseleri, kapanışta yaklaşık yüzde 2,2 düşüşle piyasa ortalamasının altında kaldı.
Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin askıya alınması, navlun fiyatlarında artış ve kapasite daralması beklentisi yarattı. Bu durum, Avrupalı denizcilik şirketlerine olan talebi artırdı.
Konteyner taşımacılık devi Hapag-Lloyd’un hisseleri yüzde 6,35, Danimarkalı Maersk’in hisseleri ise yüzde 7,61 yükseldi. Her iki şirket de güvenlik gerekçesiyle Hürmüz Boğazı geçişlerini durdurduğunu açıkladı.
Analistler, Avrupalı yatırımcıların tepkisini “temkinli ve ölçülü” olarak nitelendirdi. Piyasalarda, çatışmanın kısa süreli olacağına dair beklentinin hala korunduğu ifade edildi.
Yorum Yap